Łacińskie paremie prawnicze
Ius est ars boni et aequi
Ogólne
Prawo jest sztuką tego, co dobre, i tego, co słuszne
Iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere
Ogólne
Nakazy prawa są następujące: żyć uczciwie, nie szkodzić drugiemu, oddać każdemu to, co jego
Salus rei publicae suprema lex esto
Ogólne
Dobro rzeczypospolitej niech będzie najwyższym prawem
Volenti non fit iniuria
Proces
Chcącemu nie dzieje się krzywda
Ius civile vigilantibus scriptum est
Ogólne
Prawo cywilne napisane jest dla osób uważnych
Non omne quod licet honestum est
Ogólne
Nie wszystko, co dozwolone, jest uczciwe
Male nostro iure uti non debemus
Ogólne
Nie powinniśmy źle korzystać z naszego prawa
In dubio pro reo
Proces
W razie wątpliwości na korzyść pozwanego
Audiatur et altera pars
Proces
Niech zostanie wysłuchana i druga strona
Actor sequitur forum rei
Proces
Powód podąża za sądem pozwanego
Qui iure suo utitur, neminem laedit
Proces
Kto korzysta ze swego prawa, nikomu nie szkodzi
Vim vi repellere licet
Proces
Siłę wolno odeprzeć siłą
Nemo est iudex in propria causa
Proces
Nikt nie jest sędzią we własnej sprawie
Quot generationes tot gradus
Prawo osobowe i rodzinne
Ile urodzeń, tyle stopni pokrewieństwa
Nuptias non concubitus, sed consensus facit
Prawo osobowe i rodzinne
Nie współżycie, ale zgoda tworzy małżeństwo
Adoptio naturam imitatur
Prawo osobowe i rodzinne
Przysposobienie naśladuje naturę
Ignorantia facti non nocet
Teoria czynności prawnych
Nieznajomość faktu nie szkodzi
Ignorantia iuris nocet
Teoria czynności prawnych
Nieznajomość prawa szkodzi
Quod ab initio vitiosum est, non potest tractu temporis convalescere
Teoria czynności prawnych
Co od początku jest wadliwe, nie może uzdrowić się z biegiem czasu
Accessio cedit principali
Prawo rzeczowe
Przyrost przypada rzeczy głównej
Genus perire non censetur
Prawo rzeczowe
Uważa się, że gatunek nie ginie
Nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse habet
Zobowiązania
Nikt nie może przenieść na innego więcej prawa niż sam ma
Nemo sibi ipse causam possessionis mutare potest
Zobowiązania
Nikt nie może sam sobie zmienić podstawy posiadania
Prior tempore, potior iure
Prawo rzeczowe
Pierwszy w czasie, lepszy w prawie
Superficies solo cedit
Prawo rzeczowe
Powierzchnia przypada gruntowi
Impossibilium nulla obligatio est
Zobowiązania
Zobowiązanie do rzeczy niemożliwych nie istnieje
Pacta sunt servanda
Zobowiązania
Umów należy dotrzymywać
Dies interpellat pro homine
Zobowiązania
Termin wzywa za człowieka
Species perit ei cui debetur
Zobowiązania
Rzecz oznaczona co do tożsamości przepada temu, komu się należy (czyli ginie na ryzyko wierzyciela)
Fur semper moram facere videtur
Zobowiązania
Uważa się, że złodziej zawsze jest w zwłoce
Ex lege
Ogólne
Z [mocy] ustawy
Reformatio in peius
Proces
Zmiana na gorsze
Semel heres, semper heres
Prawo spadkowe
Raz dziedzic, zawsze dziedzic
Nemo pro parte testatus, pro parte intestatus decedere potest
Prawo spadkowe
Nikt nie może umrzeć po części jako osoba, która sporządziła ważny testament, a po części jako osoba która nie sporządziła ważnego testamentu
Ex iniuria ius non oritur
Ogólne
Z bezprawia nie powstaje prawo
Ipso iure
Ogólne
[Z mocy] samego prawa
Nomina ipso iure divisa
Zobowiązania
Długi i wierzytelności są dzielone z mocy samego prawa
Magna neglegentia culpa est, magna culpa dolus est
Zobowiązania
Wielkie niedbalstwo to wina, wielka wina to podstęp
Mala fides superveniens non nocet
Prawo rzeczowe
Późniejsza zła wiara nie szkodzi
Mater semper certa est, pater est quem nuptiae demonstrant
Prawo osobowe i rodzinne
Matka zawsze jest pewna, ojcem jest ten, na kogo wskazuje małżeństwo
Nasciturus pro iam nato habetur quotiens de commodis eius agitur
Prawo osobowe i rodzinne
Dziecko poczęte, ale jeszcze nienarodzone uważa się za już narodzone, ilekroć chodzi o jego korzyści
Ei incumbit probatio qui dicit, non qui negat
Proces
Dowód spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie na tym, kto zaprzecza
Ne bis in idem
Proces
Niech nie procesuje się dwa razy o to samo
Bis de eadem re agere non licet
Proces
Nie wolno dwa razy procesować się o tę samą sprawę
Testis unus testis nullus
Proces
Jeden świadek to żaden świadek